Yorum yok Genel site editörü

Hakîm et-Tirmizî’nin Makâsıd Anlayışı

“İlelü’l İbâdât” Adlı Eseri Işığında

Öz

Yapısı gereği normatif bir karakter taşıyan İslam hukuku, aynı zamanda gaye temellidir. Hüküm koyucu olan Şâri‘in, çoğu zaman “Hakîm” ismi ile birlikte zikredilmesi, hükümlerin vaz’ında hikmet ve gaye ilişkisinin ne denli güçlü olduğuna dikkat çeker niteliktedir.

Tarihsel süreçte, hükümlerin ta’lîli konusu fıkıh usulünün en çok tartışılan konularından biridir. Fıkıh edebiyatında konuya ilişkin birçok eser kaleme alınmıştır. Günümüzde de söz konusu tartışmaların güncel değerini koruduğunu söyleyebiliriz. Bu kapsamda, hükümlerin ta’lîl edilip edilmeyeceği, ta’lîlin kapsamının ne olduğu, illet-hikmet ilişkisi, hükümlerin illetler üzerine mi yoksa hikmetler üzerine mi bina edileceği konuları bu alandaki tartışmalardan sadece bir kısmını oluşturmaktadır.

Hakim et-Tirmizî, hadis, tefsir, tasavvuf alanlarının yanı sıra, illet-hikmet ve Şeriatın gayelerine ilişkin ortaya koyduğu çalışmalarla dikkat çekmektedir. Onun, fakih kimliği yanında bir mutasavvıf olarak ta’lîl-hikmet konularındaki fikirleri ve kimi zaman eleştirilere görüşleri, fıkıhta erken dönemde norm-gaye ilişkisini ortaya koymada önemli bir veri mahiyetindedir.

Bu tebliğde, Hakîm et-Tirmizî’nin “İlelü’l İbâdât” adlı eseri bağlamında, ibadet alanı ağırlıklı olmak üzere, yaklaşık yetmiş üç konu üzerinden illet/hikmet tartışmalarına ilişkin görüşlerine yer verilecek ve fıkıhtaki ta’lîl, hikmet ve makâsıd konularına katkısı değerlendirilecektir.  

Anahtar Kelimeler: İslam Hukuku-Ta’lîl- İllet- İlelü’l-İbâdât- Hikmet-Gaye- Makâsıd

    editor site editörü

    About | Hakkında:
    Kurum/Bölüm | Institution/Department :